Poep van vroeger; voer voor archeologen.

Door Len Janssens, Gastvrouw ArcheoHotspot 's-Hertogenbosch

Vandaag, 24 juni, was er van alles te doen in Het Groot Tuighuis, ArcheoHotspot te ’s-Hertogenbosch. Een themamiddag onder het motto: “poep van vroeger”. Het had allemaal te maken met beerputten en wat daar zoal in te vinden is. 

Er stond buiten, achter het pand, een complete was- en zeefinstallatie met daarnaast een enorme bigbag, vol met beerputmateriaal. Stadsarcheoloog, Ronald van Genabeek, had het druk om het publiek uit te leggen wat er allemaal aan leuke vondsten uit de prut naar boven kwam. Aan het eind van de dag hield hij ook een leuke lezing over beerputten die in de binnenstad van ’s-Hertogenbosch opgegraven zijn. 

En zelf had ik het de hele middag druk met het rondleiden van bezoekers in de centrale ruimte waar duizenden archeologische vondsten staan uitgestald in metershoge kasten. Daar valt uiteraard heel veel over te vertellen! 

Ik nam ze ook mee ons lab in, om ze te laten zien hoe aardewerkscherven worden gepuzzeld, gelijmd en gerestaureerd. Op maandag- en dinsdagochtend is dat mijn vaste stek waar ik, als vrijwilliger samen met enkele beregezellige collega’s, beerputresidu uitzoek.

 De bezoekers bleven binnendruppelen, dus ik heb me de hele middag bijkans de blaren op de tong gepraat. Het viel me op dat de bezoekers echt geïnteresseerd waren en veel vragen stelden. Heel veel enthousiaste reacties en ook mensen die aangaven zeker nog eens terug te zullen komen. Dat maakt mijn werk als rondleider/gastvrouw natuurlijk geweldig leuk, daar doe je het voor!

 

Wat mij betreft was deze eerste themamiddag in het kader van ArcheoHotspot zeker geslaagd. Voor herhaling vatbaar!

'Poep van Vroeger' in de ArcheoHotspot 's-Hertogenbosch op 24 juni

Al bijna een maand open en nu toe aan het werken naar de eerste themadag op 24 juni: ‘Poep van Vroeger’. De vrijwilligers zijn wel toe aan wat leuke impulsmomenten en een leuke workshop. Ook de taakverdeling is nog wat vorm aan het krijgen, we praten over wanneer we de eerste ‘ArcheoHotspot on Air’ in ’s-Hertogenbosch tot stand kunnen laten komen en wat we graag op Facebook willen delen.

Bij de opening is een prijsvraag uitgeschreven. Op woensdag 24 juni wordt, naast allerlei activiteiten rondom ´Poep van vroeger´, bekend gemaakt wie de winnaar is. Ook wordt dan verteld wat het object is, waar het voor werd gebruikt, weer een stukje kennis om te delen, leuk! We gaan dan ook in samenwerking met de andere ArcheoHotspots iedere maand een ´vondst van de maand´ laten zien, dat kan een vondst zijn die we al in het depot hebben, een leuke vondst die die maand uit een opgraving is gekomen of natuurlijk een vondst die is meegebracht door een bezoeker van een ArcheoHotspot, dus schroom niet: kom vooral langs met dat ene object dat je ooit gevonden hebt of dat al eeuwen in de familie wordt doorgegeven maar waarvan je eigenlijk geen idee hebt wat het is.

In de komende week zijn de archeologen in ‘Het Groot Tuighuis’, de ArcheoHotspot van ’s-Hertogenbosch, druk bezig met de voorbereidingen: Ronald van Genabeek geeft om 16:00uur een lezing over Poep van vroeger, dus hij is nu alle voorbeelden bij elkaar aan het zoeken. Ronald is een bevlogen spreker, dus dat gaat zeker een boeiend verhaal worden! De hele middag is er een film te zien over de beerput die in het museumkwartier van ’s-Hertogenbosch is   u meer vertellen over het materiaal dat in de vitrines ligt en uit een 18^e eeuwse beerput is gekomen. Misschien krijgt u wel één van deze objecten in handen!  Maar u komt natuurlijk niet alleen om de verhalen te horen, maar vooral ook om ze zelf te vinden! Help dus mee met het zeven (Pas op: dat is een nat klusje en trek dus vooral iets passends aan…) van het materiaal uit een beerput en onderzoek samen met de archeologen het gedroogde materiaal. Samen maken we het verhaal: we zien aan pitten en zaden wat mensen hebben gegeten, we bekijken de scherven uit de beerput om te zien wat er werd weggegooid en wat er werd gerepareerd en misschien vinden we nog iets wat per ongeluk de beerput in is gerold!

aangetroffen. Diverse vrijwilligers hebben al meegeholpen aan de uitwerking van die beerput en ze kunnen u, onze bezoeker, zeker meer vertellen over de bijzonderheden van deze oude ‘poepdoos’. Ook kunnen de gastheren en –vrouwen van de ArcheoHotspot

Kortom: de deuren staan van maandag tot en met donderdag van 10 tot 16 uur open, maar op 24 juni nog een klein stukje wijder en een stukje langer. De themadag duurt van 14 tot 17 uur en de gastheren en –vrouwen van de ArcheoHotspot kijken er naar uit u vrolijk te mogen begroeten.

Knallende opening ArcheoHotspots 's-Hertogenbosch!

Met een luide knal en een kleurenregen van confetti werd op 20 mei ArcheoHotspot ’s-Hertogenbosch geopend. Vanuit het Groot Tuighuis kijken we terug op een geslaagde middag!


 Na een welkomstwoord wordt het publiek al snel verrast door presentator Donald die met een grote zware kist de zaal binnenkomt. In de kist zitten verschillende vondsten van mensen uit het publiek die nu de gelegenheid krijgen om het bijzondere verhaal achter het voorwerp te horen.

Kist vol verhalen
Uit de kist komt als eerste een stenen voorwerp tevoorschijn dat gevonden is door een Bosch echtpaar in de kelder van hun huis. Na een korte bestudering weten archeoloog Ronald van Genabeek en bouwhistoricus Ronald Glaudemans te vertellen dat het hier om een Middeleeuwse vloertegel gaat.

Vervolgens komt een volgend object aan de orde dat werd gevonden door een voorbijganger bij de bouwplaats van Bolwerk Sint Jan in ‘s-Hertogenbosch. Een stuk bot met gaatjes dat afval blijkt te zijn van een rozenkransmaker uit de Middeleeuwen. Uit dit bot werden de kraaltjes geboord.

Het derde object is een wijnkan uit Duitsland met een beeltenis van Maria Magdalena. Een vrijwilliger deed deze vondst op een stortplaats. De archeoloog schat de wijnkan uit de periode 1550-1575.

Mystery object
Eén gevonden voorwerp uit de kist verdient bijzondere aandacht. Want ja, wat is het eigenlijk? De archeologen houden hun tanden stevig op elkaar. Vanuit het publiek weet niemand met het juiste antwoord te komen. Heb jij enig idee wat dit ‘mystery object’ is? Stuur dan je oplossing vóór 15 juni naar archeohotspot@s-hertogenbosch.nl<mailto:archeohotspot@s-hertogenbosch.nl>. Je maakt dan kans op een erfgoedpakket inclusief rondleiding door ’s-Hertogenbosch met een expert!

Knallend begin
Na het mystery object haalt Donald het laatste voorwerp uit de kist: een detonator. Het object wordt heel voorzichtig aan wethouder Huib van Olden overhandigd. Na een woord vooraf en een proost (“in ’s-Hertogenbosch doen we dat vóór het officiële moment”, zegt de wethouder) brengen de wethouder en de 10-jarige Ole Nieuweweme een kanon tot ontploffing waarna er een regen van confetti door de zaal ging.

Met dit knallende begin zijn onze deuren van ArcheoHotspot ’s-Hertogenbosch officieel geopend. Het Groot Tuighuis is te vinden aan de Bethaniestraat 4 en we zijn open van maandag tot en met donderdag, van 10.00 tot 16.00 uur. Je bent van harte welkom!

ArcheoHotspot 's-Hertogenbosch bijna open....

Woensdag is het zover: De ArcheoHotspot 's-Hertogenbosch opent haar deuren. Voor die tijd is er natuurlijk nog veel te doen! De eerste training voor de vrijwilligers is afgelopen woensdag al gegeven en natuurlijk volgen er nog veel meer, zoals we ook in Amsterdam zien. Ook in 's-Hertogenbosch betreft het een enthousiaste groep van diverse pluimage maar met in ieder geval een groot hart voor Archeologie en de geschiedenis van deze prachtige stad.

Gelukkig hoeft er op gebied van materiaal verzamelen niet veel te gebeuren: deze ArcheoHotspot is gevestigd in Het Groot Tuighuis, een prominent gebouw in de binnenstad van 's-Hertogenbosch, waar al jaren de BAM (Bouwhistorie, Archeologie en Monumentenzorg, afdeling gemeente 's-Hertogenbosch) is gevestigd. Dat wil zeggen dat al het materiaal van alle opgravingen in deze stad zich in dit gebouw bevindt: het aanraakbaar maken van de archeologie wordt zo wel heel makkelijk! Materiaal ligt voor een deel in vitrines (daar kan het natuurlijk ook uit!), maar vooral ook op uitlegtafels, waar je kunt zien hoe potten weer in elkaar worden gepast.

 

En net als in Amsterdam wordt ook hier aan een mooie beerput gewerkt, dus daar zit geen zorg. Ook de opening zit helemaal snor, zonder een tipje van de sluier op te richten kan ik zeggen dat het een knallende opening gaat worden mét prijsvraag!! Natuurlijk vertellen we daar over 2 dagen meer over.

De deur staat dus al bijna open, de Bossche Bollen staan al bijna klaar, 's-Hertogenbosch heeft er al helemaal zin in, alleen nog even het bordje ophangen....

 

 

Hard werken wordt beloond!

De vrijwilligers van de ArcheoHotspot in Amsterdam hadden afgelopen woensdag een gezamenlijk ‘uitje’ en een aansluitende borrel. Voor al het harde werk en de goede inzet wilden het team van de ArcheoHotspots en het Allard Pierson Museum deze toppers trakteren. Natuurlijk was dit nooit gelukt zonder de fantastische samenwerkende partijen zoals stichting DOEN, de AWN en de Vrijwilligers Centrale van Amsterdam!

Allereerst hebben de vrijwilligers een rondleiding gevolgd door de tentoonstelling van De Wereld Draait Door. Hierin werden zij begeleid door Ellen Borgers (Tentoonstellingscoördinator), die bijzondere feitjes wist te vertellen over deze tentoonstelling gezien zij deze zelf heeft opgezet.

  

Vervolgens werden de vrijwilligers ontvangen door de medewerkers van het Allard Pierson Museum in het Museumcafé.

René van Beek (conservator Romeins) sprak namens het Allard Pierson Museum de vrijwilligers toe en bedankte hen enorm voor al hun harde werk en positieve inzet. Vervolgens was het woord aan Eelco Dijk (voorzitter van de vriendenvereniging van het Allard Pierson), die hen een eenjarig abonnement aanbood van het lid worden van deze vriendenvereniging. Daarna was het tijd voor een hapje en een drankje, waar al gauw bleek dat dit niet alleen een hardwerkend team is – maar ook een heel gezellig team!

ArcheoHotspots: het grote (en drukke) verhaal!

Presentaties en lezingen, ik raak er steeds bedrevener in, stond ik in November nog de medewerkers van UvAErfgoed het verhaal van ArcheoHotspots te vertellen, op 6 maart mocht ik mijn verhaal bij de gemeente ’s-Hertogenbosch te houden voor alle medewerkers en vrijwilligers van het erfgoedcluster en een paar weken geleden mocht ik mijn verhaal weer doen voor een MT in Leiden. Spannende dagen, maar het bevalt me! Het bevalt me vooral omdat de reacties zo leuk zijn: iedereen is zo enthousiast over het concept, iedereen wil er graag mee aan de slag.

Leuk, spannend én druk! Door het enthousiasme van de toehoorders willen zowel vrijwilligers als organisaties snel aan de slag met het concept en daar komt dus nogal wat bij kijken: op dit moment zijn we met de gemeente ’s-Hertogenbosch heel druk bezig om de opening van de volgende ArcheoHotspot, de eerste in Brabant, te realiseren. We zijn druk bezig om daar de bemensing te werven: de vrijwilligers en archeologen die u daar gaan verwelkomen en u verder gaan helpen met uw vragen over archeologie. We zijn de eerste training voor die bemensing aan het opzetten zodat ze u nóg beter te woord kunnen staan en we zijn ook daar de systemen aan het opzetten zodat ze u via social media kunnen vertellen wat er allemaal op die ArcheoHotspot gebeurt (u kunt binnenkort hun eerste blog hier verwachten!). En dan de opening zelf nog! Wat gaan we doen? Wat gaat het programma zijn, wie nodigen we uit? Hoe geven we daar vervolg aan? Inmiddels hebben we een prachtig programma bedacht waar u zeker van gaat horen, dus hou vooral 20 mei in de gaten!

In Eindhoven gaan volgende week de deuren van het Erfgoedhuis open, in het najaar ook huis voor één van onze ArcheoHotspots, dus ook daar zijn we druk bezig met het bedenken wat de volgende stappen gaan zijn, hoe de openingstijden daar zijn, wie wat gaat doen en wat er nog moet gebeuren om daar een volwaardige ArcheoHotspot neer te zetten, aan het enthousiasme van de vrijwilligers zal het in ieder geval niet liggen!

Ik reis wat af: naar Nijmegen, naar Utrecht, naar Drenthe, waar allemaal gegadigden voor de volgende ArcheoHotspot zitten, die graag hun vervolgstappen willen bespreken, met al dan niet ver gevorderde plannen.

En dan staat er binnenkort iets ontzettend leuks te gebeuren: in Mei komt het 4D research Lab aardewerkscherven inscannen voor onderzoek en ook 3D prints maken in het ArcheoLab in Amsterdam! Hartstikke spannend, heel nieuw, leuk voor het publiek en erg nuttig voor onderzoek  aan het aardewerk van het Allard Pierson Museum. Natuurlijk zijn we druk bezig met bedenken hoe we de apparatuur het beste neer kunnen zetten, welke scherven het beste voor dit onderzoek in aanmerking komen én hoe we hier het beste ruchtbaarheid aan kunnen geven zodat zoveel mogelijk mensen dit stukje archeologisch onderzoek kunnen zien.

Ondertussen is één van de restaurateurs druk bezig geweest met het conserveren van materiaal dat door een amateur- archeoloog is binnen gebracht, wat ook geweldige plaatjes oplevert: mooi om te zien hoe stukken roest ineens prachtige objecten blijken te zijn.

Natuurlijk gebeurt er ook in het land op gebied van archeologie van alles en we proberen dat via facebook, twitter en onze website voor u in de gaten te houden en een podium te geven. Daarom werken we ook nog steeds aan verbeteringen aan de website en onze facebook pagina en gaan we binnenkort ook met een nieuwsbrief aan de slag. Én we verzorgen iedere 2 weken een mini-blog via archeologieonline.nl

Natuurlijk vergeten we ook op dat gebied onze vrijwilligers niet: we zijn druk doende een training social media voor hen op te zetten.

In dat kader ook bezig met een  ‘communicatiestrategie’… Een watte? Nou ja, gewoon een plannetje waarin staat wanneer we u weer wat vertellen en via welk medium we dat dan doen en ook nog welke rode draad we daarin volgen…

Dus ja, er komt heel wat bij kijken en we hoeven ons geen minuut te vervelen. Over een maand eindigt de stage van Emma (zie eerdere blog) en een paar weken later rond ook Lot haar stage af. U kunt zich vast voorstellen hoe erg ik ze ga missen, niet alleen vanwege hun stralende aanwezigheid en hun goede humeur, maar ook vanwege hun tomeloze inzet, waardoor we zoveel voor elkaar krijgen!

Anderhalve week kennis maken met het Allard Pierson!

Ik heb voor mijn voorbereidende stage anderhalve week mee gelopen in het Allard Pierson museum in Amsterdam. Ik was natuurlijk een beetje zenuwachtig op mijn eerste dag, maar zodra ik het museum binnenwandelde en kennis maakte met de eerste werknemers van het museum, waren de zenuwen gelijk weg. Ik werd aan alle werknemers voorgesteld en het viel me heel erg op dat iedereen erg vriendelijk was en direct veel belangstelling toonde in mij. Het museum is een plek waar ik mij gelijk thuis voelde.

Ik heb elke dag allemaal andere klussen gedaan, van oude Griekse granaten verplaatsen naar het helpen met het opzetten van een expositie. De variatie in alle klussen maakte elke dag weer uniek en dat beviel mij heel erg. Ook heb ik een paar dagen meegeholpen in de Archeohospots. Dit is een plek waar alle resten van een beerput worden gesorteerd en onderzocht. Het was leuk om hierbij te helpen. Ik werd gelijk in het diepe gegooid en moest het publiek betrekken bij de werkzaamheden in het Lab. Het was erg leuk om een ‘verhaal’ over te brengen op de bezoekers en deze kennis te laten maken met de wereld van archeologie.

 

Verder heb ik op vrijdag 27 maart mogen helpen met de ‘Opendag voor kunstscholen’, hier moest ik verkleed als een Egyptenaar. Iedereen kreeg een voorwerp of object waar die wat over moest vertellen en verschillende rondleidingen moest geven. Dit was natuurlijk een unieke ervaring om mee te mogen maken!

Elke woensdag was er een lunch waarbij alle werknemers bij elkaar kwamen en lekker een broodje gingen eten. Dit was altijd een gezellig moment. Iedereen was even bij elkaar en je kon heel erg zien dat iedereen het gewoon met elkaar kon vinden. De gesprekken liepen heel makkelijk en ik werd er ook bij betrokken. Erg leuk om te zien.

Deze anderhalve week is ontzettend snel voorbij gegaan en ik vind het heel erg jammer dat het al weer afgelopen is. Ik zou graag in contact blijven met het museum en alle werknemers en wil graag in de vakanties vrijwilligers werk doen. Dus als het museum mij nodig heeft in de vakanties mogen ze me gerust bellen. Dit was een ervaring die ik nooit zal vergeten.

Rutger van der Horst